Liệu pháp tế bào miễn dịch NK – Tiêu diệt ung thư từ gốc rễ

Liệu pháp tế bào miễn dịch NK không chỉ đem lại hiệu quả cao trong việc bảo vệ cơ thể, phòng và hỗ trợ điều trị bệnh ung thư… mà còn khắc phục được một số hạn chế của các phương pháp điều trị truyền thống. Cùng tìm hiểu chi tiết những thông tin về liệu pháp này ngay sau đây!

1. Liệu pháp tế bào miễn dịch NK là gì?

Tế bào miễn dịch NK (Natural Killer Cell) là một dòng tế bào Lympho tự nhiên của cơ thể. Đúng như tên gọi “sát thủ tự nhiên”, tế bào NK có khả năng tìm kiếm và tiêu diệt tế bào, phần tử bất thường như: vi khuẩn, virus, nấm và thậm chí là cả tế bào ung thư… Vì thế chúng được coi là tuyến phòng ngự quan trọng của cơ thể. 

Tuy nhiên, hoạt động của tế bào miễn dịch NK có xu hướng giảm sau độ tuổi 20 do nhiều nguyên nhân như lão hóa, căng thẳng, thiếu ngủ, chế độ ăn uống, thuốc men… Khi số lượng tế bào tiêu diệt tự nhiên NK bị suy giảm, cơ thể sẽ dễ bị các tế bào xấu tấn công và nhiễm bệnh hơn [1].

Liệu pháp tế bào miễn dịch NK là phương pháp lấy máu tự thân, tiến hành phân tách, kích hoạt và tăng sinh tế bào NK trong phòng thí nghiệm. Sau đó, đưa trở lại cơ thể giúp hỗ trợ loại bỏ khối u, tế bào ung thư hay các tình trạng viêm tự miễn.

2. Vai trò của liệu pháp tế bào miễn dịch NK

Trong phòng ngừa và điều trị bệnh tật, liệu pháp tế bào miễn dịch NK đóng nhiều vai trò quan trọng như sau:

Vai trò 1: Tiêu diệt tế bào gây hại

Liệu pháp tế bào miễn dịch NK củng cố tuyến phòng thủ bẩm sinh của cơ thể bằng cách bổ sung số lượng lớn tế bào NK. Các tế bào NK này sẽ tự động tìm kiếm, phân loại tế bào bình thường và nhận biết các tế bào ung thư, tế bào nhiễm virus, vi khuẩn… để tiêu diệt ngay từ giai đoạn khởi đầu và hạn chế sự lây lan của chúng.

Tế bào miễn dịch NK hiện là dòng tế bào duy nhất tự tìm tới các tế bào ung thư để triệt tiêu, kể cả khi cơ thể chưa bị ung thư. Tế bào tiêu diệt tự nhiên NK có hiệu quả trên nhiều tác nhân khác nhau và có hoạt tính gây hại cao nhất đối với tế bào ung thư.

Đặc biệt, nếu so với tế bào Lympho T cần phải tiếp xúc với mầm bệnh trước đó mới tạo thành cơ chế tiêu diệt, thì tế bào NK có khả năng tìm và tiêu diệt các mối đe dọa tiềm ẩn mà không cần tiếp xúc trực tiếp với chúng trước đó.

Vai trò 2: Điều hòa hoạt động của các tế bào khác trong hệ miễn dịch 

Liệu pháp tế bào NK giúp thúc đẩy hoạt động của các tế bào khác trong hệ miễn dịch. Nhờ vậy, liệu pháp này giúp duy trì sự cân bằng của hệ miễn dịch và làm tăng hiệu quả của quá trình cơ thể chống lại virus, vi khuẩn và ung thư [2].

Không chỉ thế, liệu pháp này giúp tăng cường các tế bào miễn dịch vốn có trong cơ thể từ đầu nên có độ an toàn cao, ít gây ra gánh nặng lên cơ thể và có thể kết hợp với các biện pháp điều trị khác để tăng hiệu quả điều trị [3].

3. Cơ chế hoạt động của liệu pháp tế bào NK

Liệu pháp tế bào miễn dịch NK hoạt động dựa trên cơ chế tự nhiên của tế bào miễn dịch NK.

CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA TẾ BÀO NK:

Các tế bào tiêu diệt tự nhiên NK sẽ liên tục tuần tra khắp cơ thể để quét và đánh giá các tế bào mà chúng gặp được là tế bào khỏe mạnh hay bị bệnh. Sau đó chúng sẽ:

• Bỏ qua và không tấn công những tế bào khỏe mạnh: Những tế bào có đủ các kháng nguyên hòa hợp mô MHC-1 tồn tại trên bề mặt thì tế bào NK sẽ đánh giá là tế bào bình thường. Lúc này, thay vì tấn công, chúng sẽ bỏ qua và chuyển sang đánh giá tế bào tiếp theo.
• Tấn công những tế bào bất thường: là những tế bào không có hoặc bị suy giảm MHC-1, hoặc các tế bào giải phóng tín hiệu có khả năng kích thích thụ thể hoạt hóa của tế bào NK. Sau khi được kích hoạt, tế bào NK sẽ giải phóng các chất Granzyme, Perforin, TNF-α, Gamma Interferon (IFN-γ) và Fas-Ligand để làm chết tế bào đích, đồng thời kêu gọi các tế bào miễn dịch khác tới tiêu diệt các mầm bệnh này.

Đây là cơ chế tự nhiên, chọn lọc và không cần phải trải qua quá trình tiếp xúc trước với các phần tử gây hại. Vì thế tốc độ loại bỏ mầm bệnh của tế bào tiêu diệt tự nhiên NK sẽ nhanh hơn so với các cơ chế miễn dịch khác [4].

CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA LIỆU PHÁP TẾ BÀO MIỄN DỊCH NK:

Nguyên lý chung của liệu pháp tế bào miễn dịch NK là lấy mẫu, nuôi cấy tế bào NK bên ngoài cơ thể nhằm gia tăng số lượng và khả năng hoạt động, sau đó đưa lại vào cơ thể. 

Liệu pháp không can thiệp hay chỉnh sửa về gen của tế bào NK nhưng sẽ tiến hành thay đổi quá trình hoạt hóa và bổ sung các loại Cytokine nếu cần để tế bào này nhắm vào đích tác dụng nhất định.

Bằng cách định kỳ thực hiện quá trình bổ sung tế bào tiêu diệt tự nhiên này, hệ miễn dịch được củng cố và tăng cường tiêu diệt các phần tử có hại một cách liên tục. Nhờ đó, liệu pháp tế bào miễn dịch NK sẽ giúp tăng cường sức khỏe và khả năng chống lại bệnh tật, đặc biệt là ung thư. [5]

4. Ứng dụng của liệu pháp tế bào miễn dịch NK 

Cơ chế tác động tự nhiên và an toàn đã giúp liệu pháp tế bào NK được ứng dụng trong rất nhiều lĩnh vực y học.

4.1. Ứng dụng trong Y học dự phòng 

Liệu pháp này khắc phục được những lỗ hổng của hệ miễn dịch do suy giảm tế bào NK và mở ra nhiều xu hướng mới trong y học dự phòng:

• Duy trì và bảo vệ sức khỏe hiệu quả do có tác động trực tiếp vào hệ miễn dịch, củng cố cơ chế đề kháng.
• Ngăn chặn nguy cơ mắc bệnh, nhiễm virus, vi khuẩn hay những sinh vật gây bệnh nguy hiểm khác ngay từ giai đoạn sớm.

Ngoài ra, sự thay đổi mật độ tế bào tiêu diệt tự nhiên NK trong quá trình thực hiện liệu pháp còn giúp theo dõi tình trạng hệ miễn dịch và phát hiện những dấu hiệu bất thường, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời.

4.2. Ngăn ngừa và cải thiện các bệnh lý hệ miễn dịch

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng liệu pháp tế bào miễn dịch NK có tiềm năng trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh lý liên quan đến hệ miễn dịch như: dị ứng, hen suyễn và bệnh tự miễn.

• Vai trò đối với các bệnh tự miễn: Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Thụy Điển và Na Uy năm 2018, tế bào NK có khả năng tiêu diệt tế bào Lympho T và bạch cầu kích hoạt bất thường trong các phản ứng tự miễn [6].
• Vai trò đối với bệnh hen suyễn: Nghiên cứu của bác sĩ Magdalena M. Gorska, bệnh viện National Jewish Health, Đại học Colorado, Mỹ cũng chỉ ra tế bào NK có khả năng ức chế tế bào T CD4+ đặc hiệu của kháng nguyên và các Cytokine miễn dịch loại 3 – những yếu tố thúc đẩy cơn hen suyễn [7].

Những nghiên cứu này cùng nhiều thử nghiệm khác đã thúc đẩy cấp phép ứng dụng liệu pháp tế bào miễn dịch NK trên lâm sàng để cải thiện các bệnh lý liên quan đến hệ miễn dịch.

4.3. Ứng dụng trong phòng và điều trị ung thư

Liệu pháp tế bào miễn dịch NK là phương pháp đầy hứa hẹn và đang dần được áp dụng phổ biến hơn trong phòng ngừa và hỗ trợ điều trị ung thư. Cụ thể:

Ứng dụng tế bào NK trong phòng và điều trị ung thư
Phòng chống nguy cơ ung thư	Giúp ngăn chặn sớm sự phát triển của tế bào ung thư ngay từ khi mới xuất hiện hoặc loại bỏ các biểu hiện tiền ung thư trong cơ thể.
Điều trị ung thư	Tế bào NK có hoạt tính cao với tế bào ung thư nên sẽ giúp tăng cường tiêu diệt tế bào ung thư, đồng thời theo dõi tình trạng sức khỏe và đáp ứng điều trị của bệnh nhân.  Bên cạnh đó, tế bào NK còn có độc tính tế bào phụ thuộc kháng thể (ADCC: Antibody-dependent cellular cytotoxicity) nên có thể kết hợp với một số thuốc kháng thể đơn dòng chống ung thư như Herceptin, Rituximab.  Cơ chế này giúp tăng cường số lượng tế bào NK được hoạt hóa, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị của thuốc [8].
Giảm nhẹ tác dụng phụ của hóa – xạ trị	Liệu pháp tế bào NK giúp cải thiện sức đề kháng, từ đó giúp cơ thể chống chọi tốt hơn với tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị.
Ngăn ngừa tái phát, di căn ung thư	Sau điều trị ung thư, liệu pháp miễn dịch tế bào NK giúp tiêu diệt các tế bào ung thư tiềm tàng trong cơ thể, hạn chế tối đa nguy cơ tái phát.  Bên cạnh đó, hoạt động “tuần tra” liên tục của lượng lớn tế bào NK trong cơ thể cũng giúp hạn chế sự di căn của tế bào ung thư đến các cơ quan, tổ chức khác.
Phục hồi cơ thể suy nhược sau mắc ung thư	Cơ chế tăng cường miễn dịch và tác động lên quá trình viêm còn giúp liệu pháp tế bào NK kích thích sản xuất các yếu tố tăng trưởng. Điều này giúp cơ thể phục hồi sau ung thư nhanh hơn và hạn chế sự gây hại của các mầm bệnh từ môi trường.

 

4.4. Ứng dụng trong thụ tinh trong ống nghiệm (IVF)

Trong quá trình mang thai, các tế bào NK thiếu hụt hoặc hoạt động kém có thể khiến quá trình giải phóng Cytokines suy giảm, từ đó gây giảm tăng sinh mạch máu dẫn đến không tiếp nhận và kết dính phôi vào tử cung [9].

Bởi vậy, liệu pháp tế bào miễn dịch NK có thể được ứng dụng trong quá trình mang thai bằng IVF, giúp tăng hiệu quả chuyển phôi và mang thai thành công.

5. Nghiên cứu khoa học, báo cáo về liệu pháp tế bào miễn dịch NK

Nhiều báo cáo và nghiên cứu khoa học đã được thực hiện để tìm cơ chế tác động và khai thác tối đa hiệu quả của tế bào tiêu diệt tự nhiên NK trong chăm sóc sức khỏe và điều trị bệnh. Bạn có thể tham khảo một số nghiên cứu khoa học sau đây:

Nghiên cứu của Bệnh viện Đại học Tây Ban Nha về:  “Thử nghiệm lâm sàng tế bào NK tự thân được kích hoạt và mở rộng để điều trị bệnh đau tủy” Chi tiết	Nghiên cứu của Đại học Sapienza, Ý – Khoa Công nghệ sinh học tế bào và huyết học về: “Liệu pháp miễn dịch NK với bệnh nhân mắc bạch cầu lymphoblastic” Chi tiết	Nghiên cứu của Trung tâm Ung thư, Bệnh viện Đại học Cát Lâm, Trung Quốc về: “Tế bào NK đóng vai trò thiết yếu trong giám sát miễn dịch ung thư” Chi tiết
Nghiên cứu của Bác sĩ Magdalena M. Gorska, bệnh viện National Jewish Health, Đại học Colorado (Colorado, Mỹ) về: “Tế bào NK trong bệnh hen suyễn” Chi tiết	Nghiên cứu của Các bác sĩ Khoa Ung thư Nội khoa, Bệnh viện Ung thư trực thuộc Đại học Trịnh Châu (Hà Nam, Trung Quốc) về: “Tế bào diệt tự nhiên NK: liệu pháp miễn dịch đầy hứa hẹn cho bệnh ung thư” Chi tiết	Nghiên cứu của giáo sư Rafael Solana và giáo sư Alejandra Pera (Đại học Cordoba, Tây Ban Nha) về:  “Ứng dụng liệu pháp miễn dịch tế bào diệt tự nhiên trong điều trị ung thư” Chi tiết

6. Ai nên thực hiện liệu pháp tế bào miễn dịch NK?

Với những lợi ích tuyệt vời trong chăm sóc sức khỏe này, liệu pháp tế bào miễn dịch NK phù hợp cho những đối tượng sau đây:

• Người muốn tăng cường sức khỏe, ngăn ngừa bệnh tật. Ngoài ra, người làm việc trong môi trường độc hại, căng thẳng kéo dài, thói quen sinh hoạt không lành mạnh… cũng nên áp dụng liệu pháp này để tăng cường khả năng tự chữa lành của cơ thể và phòng ngừa nguy cơ ung thư.

• Người muốn sử dụng kết hợp với các phương pháp điều trị ung thư khác như hóa trị liệu, xạ trị… để tăng cường hiệu quả điều trị và giảm tác dụng phụ.

• Người muốn phòng chống tái phát ung thư, ngăn ngừa di căn.

• Người muốn cải thiện tiên lượng bệnh ung thư để tăng cơ hội sống sót và giảm nhẹ triệu chứng cho người bệnh ung thư.

7. Quy trình thực hiện liệu pháp tế bào miễn dịch NK

Quy trình thực hiện liệu pháp tế bào miễn dịch NK gồm các bước sau đây:

• Bước 1 – Lấy máu 30 – 50ml trong thời gian 15 phút: Sau khi được tư vấn từ bác sĩ và xét nghiệm các chỉ số, người thực hiện sẽ được trích 30 – 50ml máu để phân tách và nuôi cấy tế bào NK. 

• Bước 2 – Phân tách tế bào lympho, nuôi cấy và hoạt hóa tế bào NK: Quá trình phân tách tế bào thực hiện trong vòng 60 phút, sau đó tế bào NK được nuôi cấy trong 2 – 3 tuần. Bước này giúp tăng số lượng và cải thiện tính đặc hiệu của tế bào, giúp tế bào tới đúng đích tác dụng và đem lại hiệu quả cao hơn.

• Bước 3 – Đưa vào cơ thể, truyền tế bào NK qua tĩnh mạch: Quá trình truyền sẽ diễn ra trong khoảng 120 phút và sẽ được thực hiện theo đúng phác đồ điều trị để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Tùy theo tình trạng của người thực hiện, liệu trình tế bào NK có mục đích cải thiện miễn dịch và phòng bệnh thì thông thường tiến hành 3 lần truyền tế bào NK, còn đối với liệu trình điều trị ung thư thì sẽ truyền tối thiểu 6 lần.

8. Chi phí thực hiện liệu pháp tế bào miễn dịch NK

Tuỳ thuộc vào quy định về giá thuốc và chính sách y tế, chi phí cho liệu pháp tế bào NK ở mỗi quốc gia cũng có sự chênh lệch khá lớn:

Địa điểm	Chi phí
Việt Nam	Trung bình 120 triệu đồng cho mỗi chu kỳ điều trị (tiền thuốc, chi phí xét nghiệm và nuôi cấy tế bào NK). 2 tỷ – 2,8 tỷ đồng cho phác đồ 3 tuần/chu kỳ và kéo dài khoảng 1 – 2 năm.
Nhật Bản	Khoảng 75 – 100 triệu đồng mỗi chu kỳ, tương đương 1,3 – 2,6 tỷ đồng cho phác đồ kéo dài 1 – 2 năm.
Mỹ	Trung bình 100.000 USD đến khoảng 150.000 USD (tương đương 2,5 – 3,8 tỷ đồng) cho mỗi người trên một phác đồ điều trị.
Ấn Độ	Trung bình 5.500 USD ~ 130.000 USD (tương đương khoảng 3,4 tỷ đồng) cho một phác đồ điều trị kéo dài 2 năm.

Tuy nhiên, mỗi người sẽ được xây dựng phác đồ riêng biệt nên rất khó xác định được con số chính xác mà bệnh nhân phải chi trả. Trong một vài trường hợp, liệu pháp tế bào miễn dịch NK phải kết hợp cùng phương pháp xạ trị, hoá trị, phẫu thuật mới mang lại hiệu quả thì sẽ tốn nhiều chi phí hơn.

9. Lưu ý khi lựa chọn phương pháp truyền tế bào miễn dịch NK

Trong 2 phương pháp truyền tế bào NK tự thân và tế bào NK hiến tặng thì sẽ phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe của người thực hiện, khả năng tiếp cận và chi phí [10], cụ thể như sau: 

Phương pháp	Truyền tế bào NK tự thân	Truyền tế bào NK được hiến tặng
Độ tương thích và an toàn	Độ tương thích cao với cơ thể, ít xuất hiện phản ứng miễn dịch	Độ tương thích kém hơn, có nhiều nguy cơ xảy ra phản ứng miễn dịch hơn
Thời gian	Tốn nhiều thời gian hơn do yêu cầu nhiều bước chuẩn bị như nuôi cấy và hoạt hóa tế bào NK.	Ít tốn thời gian của người bệnh hơn do tế bào NK hiến tặng đã được nuôi cấy sẵn trong phòng thí nghiệm.
Chi phí	Cao hơn do phát sinh thêm chi phí lấy mẫu, chi phí nuôi cấy và hoạt hóa tế bào NK trong phòng thí nghiệm.	Thấp hơn do nguồn tế bào NK sẵn có từ nguồn hiến tặng, không phải tốn thêm những chi phí liên quan đến nuôi cấy

Mỗi phương pháp đều có ưu điểm và nhược điểm riêng. Tuy nhiên, xét về tính an toàn, hạn chế phản ứng miễn dịch thì bạn nên sử dụng liệu pháp bổ sung tế bào miễn dịch NK tự thân. 

Bên cạnh đó, việc lựa chọn đơn vị cung cấp liệu pháp tế bào miễn dịch NK cũng vô cùng quan trọng để đảm bảo hiệu quả và an toàn cho sức khỏe. Bạn nên chọn những đơn vị có:

• Công nghệ nuôi cấy hiện đại, chất lượng tế bào tiêu diệt tự nhiên NK sau nuôi cấy và hoạt hóa đạt tiêu chuẩn về độ tinh khiết, số lượng và mức độ hoạt động.
• Đội ngũ y bác sĩ, chuyên gia có chuyên môn cao và dày dặn kinh nghiệm trong Y học tái sinh.
• Hợp pháp và uy tín, đã được các cơ quan có thẩm quyền của quốc gia công nhận và được thực hiện tại cơ sở có độ uy tín cao, nhiều ca thành công.

10. N2 Clinic – Phòng khám tinh hoa Y học tái sinh hàng đầu từ Nhật Bản 

Yếu tố quyết định tính hiệu quả của Liệu pháp tế bào miễn dịch NK phải kể đến công nghệ nuôi cấy vì ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tế bào và khả năng hoạt hóa trong cơ thể. Duy nhất tại N2 Clinic sở hữu các yếu tố đảm bảo hiệu quả này: 

• Đội ngũ chuyên gia hàng đầu về Y học tái sinh tại Nhật Bản, đã từng đảm nhận dự án Y học tái sinh hoàng gia Indonesia và Malaysia. 

• Cá nhân hóa, thăm khám 1:1 với Viện trưởng N2 Clinic Nhật Bản: Liệu pháp điều trị cá nhân hóa theo hồ sơ sức khỏe của riêng mình. Bên cạnh đó, các thông tin riêng tư của bệnh nhân cũng được bảo mật kỹ càng.
• Nuôi cấy và hoạt hoá tế bào tại viện trị liệu sinh học BIJ 20 năm tuổi trong nghiên cứu, phát triển và sản xuất các sản phẩm sinh học được xử lý và nuôi cấy từ tế bào. 
• Dịch vụ chuẩn 5 sao, riêng tư tuyệt đối: 1 khách hàng – 1 khung giờ phục vụ – 1 phòng riêng biệt. 

Liệu pháp tế bào miễn dịch NK là một bước tiến mới trong phòng ngừa và điều trị các bệnh liên quan đến hệ miễn dịch, đặc biệt là ung thư. Nếu bạn cần tư vấn về liệu pháp này, hãy liên hệ với N2 Clinic theo số Hotline: 0976 282 815 hoặc Đặt lịch ngay.